Handleiding BliksemZeker

1. Doel en normkader

BliksemZeker voert een kwantitatieve risicoanalyse uit voor de effecten van blikseminslag in of nabij een structuur en via aangesloten lijnen. De berekening volgt de methodiek uit IEC 62305-2, met tabellen en factoren conform DEHNsupport / Annex A en het referentievoorbeeld Annex E.

Vier risicotypes worden onderscheiden:

Is R ≤ RT voor alle geselecteerde risico's, dan is aanvullende bliksembeveiliging op basis van deze analyse niet vereist. Overschrijdt één risico RT, dan is maatregelencombinatie nodig (LPS, SPD, schokbescherming, interne bedrading).

2. Werkwijze in stappen

1. Vul projectgegevens in (klant, project, datum).
2. Voer gebouwafmetingen, locatie en Ng in — postcode vult Ng automatisch aan waar mogelijk.
3. Stel verlies- en zoneparameters in (type gebouw, brandrisico, aanwezigheid).
4. Geef de huidige of beoogde bliksembeveiliging op (LPS-klasse, SPD, interne bedrading).
5. Selecteer welke risico's R1–R4 u wilt beoordelen; vul waar nodig €-waarden in.
6. Beschrijf actieve aanvoerlijnen (energie- en telecomleiding).
7. Klik op «Risicoanalyse berekenen» en beoordeel de uitkomst ten opzichte van RT.
8. Pas maatregelen aan (LPS, SPD, routing lijn) en herbereken tot R ≤ RT of documenteer het resterende risico.

Gele velden ( Invoer) zijn handmatig in te vullen; witte velden worden berekend.

3. Projectgegevens

De bovenste balk bevat administratieve gegevens voor rapportage en opslag:

• Klant / Project — identificatie voor export en archief.
• Nr., Verd., Deel — optionele projectcodering.
• Datum — wordt standaard op vandaag gezet.

4. Gebouw & omgeving

Bliksemdichtheid Ng

Ng (flashes/km²/jaar) bepaalt de kans op blikseminslag. Voer een Nederlandse postcode in voor automatische Ng, of vul Ng handmatig in op basis van de bliksemkaart / KMLIS.

Afmetingen L × W × H

Lengte, breedte en hoogte bepalen het equivalente collectiegebied Ad en daarmee Nd (aantal gevaarlijke events per jaar). Controleer de berekende waarden Ad, Nd en Nm onderaan de sectie na elke berekening.

Locatiefactor Cd

Cd houdt rekening met de omgeving: omringd door hogere gebouwen (0,25), gelijke hoogte (0,5), geïsoleerd (1) of heuvel/heuvelrug (2).

Personen in zone

Aantal personen in de risicozone; samen met aanwezigheidsuren bepaalt dit de persoonsfactor voor R1.

5. Verlies & zone

Deze parameters bepalen verliesfactoren L_A, L_B, L_C en daarmee R1 en R2:

• Type gebouw — verliesfactor L_f en L_o (o.a. publiek, ziekenhuis, explosie).
• Brand-/explosierisico r_f — normaal, hoog of ATEX-zone; activeert extra R1-componenten bij explosie.
• Vloer / bodem r_t — contactweerstand bij aardingsstoring.
• Speciaal gevaar h_z — paniekdrempel of moeilijke evacuatie (vermenigvuldigingsfactor).
• Brandbescherming r_p — handmatige of automatische blusmaatregelen.
• Aanwezigheid (uur/jaar) — max. 8760; bepaalt bezettingsgraad.

Optionele vinkjes

• Risico explosie — neemt RC, RM, RW, RZ mee in R1.
• Ziekenhuis / levensreddende systemen — idem voor medische installaties.
• Vee / dieren (R4) — extra L_A-component voor R4.
• Intensive care — verhoogt L_o voor ziekenhuistype.

6. Bliksembeveiliging (LPS / SPD)

Waarschijnlijkheidsfactoren voor blikseminslag en overspanning:

• LPS-klasse — bepaalt P_B (kans dat bliksem de structuur raakt ondanks LPS).
• Natuurlijke LPS — betonnen/metalen skelet of metaaldak als LPS klasse I.
• Schokbescherming P_A — waarschuwing, isolatie, equipotentiaal of fysieke beperking.
• Gecoördineerde SPD (P_C, P_M) — bescherming interne systemen.
• SPD lijn-ingang P_EB — bescherming aan lijningang.
• Interne bedrading KS3 — lusoppervlak / afscherming beïnvloedt P_M.
• Impulssterkte U_W — kV-waarde van te beschermen systemen (1–6 kV).
• Schokbescherming lijn P_TU — maatregelen aan lijnzijde.

Verlaag R door LPS-klasse te verhogen, gecoördineerde SPD te kiezen en interne bedrading te verbeteren. Herbereken na elke wijziging.

7. Te beoordelen risico's R1–R4

Vink alle risico's aan die voor het project relevant zijn. Minimaal één risico blijft altijd actief.

Onder de selectieknoppen verschijnt een paneel met uitleg (R1/R2) of €-velden (R3/R4). Klik op de link Verlies & zone om direct naar de juiste invoer te scrollen.

8. Aanvoerlijnen

Energie- en telecommunicatieleidingen dragen bij aan R via componenten NL, NI, RV, RU, RW en RZ. Per lijn geeft u aan:

• Lijn actief — uitvinken als geen lijn aanwezig is.
• Lengte L_L — lengte van de lijn in meters.
• Routing C_I — bovengronds, ondergronds of ondergronds in mesh.
• Type C_T (alleen energie) — LV of HV met transformator.
• Omgeving C_E — landelijk t/m stedelijk hoogbouw.
• Afscherming — ongeschermd of geschermd met weerstand R_S per km.
• Scherm geaard op PEN — verlaagt risico bij geaarde afscherming (C_LD = 0).

9. Resultaten interpreteren

Na «Risicoanalyse berekenen» verschijnen:

• Besluitregel — groen: alle actieve risico's ≤ RT; rood: bliksembeveiliging vereist.
• Risicokaarten — per actief risico de berekende R, RT en status acceptabel / boven RT.
• R1-compositietabel — bijdrage van RA, RB, RU, RV (en bij explosie/ziekenhuis ook RC, RM, RW, RZ).

Typische vervolgstappen bij overschrijding RT

1. LPS klasse I of II toepassen (verlaagt P_B).
2. SPDs op lijningang en gecoördineerde SPD intern (verlaagt P_EB, P_{SP D}).
3. Lijn ondergronds of in mesh leggen; afscherming verbeteren.
4. Interne bedrading: kleine lussen, afscherming, equipotentiale verbindingen.

Referentie: Annex E country house — R1 ≈ 2,5×10⁻⁵ zonder LPS (boven RT); met LPS I + SPD II wordt R1 acceptabel. Gebruik dit voorbeeld om invoer te valideren.

10. Opslaan, printen en exporteren

• Opslaan — slaat invoer en resultaat op als JSON (via OneDrive-map indien geconfigureerd).
• Exporteren — zelfde als opslaan; bestandsnaam bevat project, klant en datum.
• Printen — printvriendelijke weergave zonder navigatieknoppen.
• OneDrive-map — kies een vaste opslagmap voor projectbestanden.

11. Praktische tips

• Start met Annex E-defaults en pas één parameter tegelijk aan om het effect te zien.
• Controleer Ng na postcode-invoer; bij onbekende postcode handmatig Ng invullen.
• Beoordeel alleen risico's die contractueel of normatief van toepassing zijn.
• Documenteer aannames (afmetingen, lijnlengte, waarden) in het projectdossier.
• Vergelijk kritische projecten ook met DEHNsupport Toolbox als second opinion.

Disclaimer. BliksemZeker is een rekenhulpmiddel op basis van IEC 62305-2:2010. Het vervangt geen volledige normtoepassing, risicobeoordeling door een bevoegd persoon of vergunning/planning. Ng-waarden zijn indicatief (KMLIS / nationale kaarten). van Buuren Elektrotechnisch Advies aanvaardt geen aansprakelijkheid voor beslissingen uitsluitend op basis van deze tool.